Đai ốc (còn gọi là ê-cu, tiếng Anh: nut) là chi tiết kết cấu có lỗ ren bên trong, dùng kết hợp với bulong/vít để tạo liên kết tháo lắp được. Đai ốc và bulong cùng cấp bền tương thích sẽ đảm bảo liên kết chịu lực đúng thiết kế – dùng sai cấp đai ốc (ví dụ đai ốc cấp thấp với bulong cấp bền cao) có thể làm hỏng ren hoặc giảm khả năng chịu lực của cả cụm liên kết.
Phân loại đai ốc phổ biến
- Đai ốc lục giác thường (DIN 934) – loại phổ biến nhất, dùng cho hầu hết liên kết bulong trong xây dựng và cơ khí.
- Đai ốc tự hãm (DIN 985 / DIN 982) – có vòng nylon hoặc biến dạng ở đầu ren để chống tự nới lỏng do rung động, thường dùng cho kết cấu chịu rung (máy móc, cầu đường).
- Đai ốc mũ (DIN 1587) – có chóp che đầu bulong, dùng khi cần thẩm mỹ hoặc chống bám bẩn/nước vào đầu ren.
- Đai ốc hàn (weld nut) – có gờ định vị để hàn cố định vào tấm thép, dùng khi không thể tiếp cận mặt sau để giữ đai ốc khi siết.
Bảng tra kích thước đai ốc lục giác DIN 934 (M6–M36)
| Kích thước | Bước ren (mm) | Chiều cao đai ốc m (mm) | Cỡ cờ lê s (mm) |
|---|---|---|---|
| M6 | 1,0 | 5,0 | 10 |
| M8 | 1,25 | 6,5 | 13 |
| M10 | 1,5 | 8,0 | 17 |
| M12 | 1,75 | 10,0 | 19 |
| M14 | 2,0 | 11,0 | 22 |
| M16 | 2,0 | 13,0 | 24 |
| M18 | 2,5 | 15,0 | 27 |
| M20 | 2,5 | 16,0 | 30 |
| M22 | 2,5 | 18,0 | 32 |
| M24 | 3,0 | 19,0 | 36 |
| M27 | 3,0 | 22,0 | 41 |
| M30 | 3,5 | 24,0 | 46 |
| M33 | 3,5 | 26,0 | 50 |
| M36 | 4,0 | 29,0 | 55 |
Số liệu theo tiêu chuẩn DIN 934. Cỡ cờ lê (s) của đai ốc DIN 934 trùng với cỡ cờ lê đầu bulong lục giác DIN 933/931 cùng size – xem thêm bảng tra cỡ cờ lê theo size bulong.
Chọn cấp bền đai ốc theo cấp bền bulong
Đai ốc có ký hiệu cấp bền riêng (thường là số nguyên: 4, 5, 6, 8, 10, 12), thể hiện khả năng chịu lực siết mà không bị biến dạng ren. Nguyên tắc chung: cấp bền đai ốc nên ≥ hệ số quy đổi tương ứng với cấp bền bulong để tránh hỏng ren đai ốc trước khi bulong đạt tải thiết kế – ví dụ bulong cấp 8.8 thường đi kèm đai ốc cấp 8, bulong cấp 10.9 đi kèm đai ốc cấp 10. Khi có yêu cầu kỹ thuật cụ thể, nên đối chiếu theo tiêu chuẩn thiết kế của công trình.
COGA cung cấp đai ốc lục giác DIN 934 đồng bộ theo lô với bulong neo, bulong liên kết. Liên hệ COGA để được tư vấn cấp bền và số lượng phù hợp với công trình.
Tham khảo thêm: bulong liên kết cường độ cao 8.8/10.9, hướng dẫn chọn bulong neo.